Τρίτη, 14 Απριλίου 2009

Το Kιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου

Posted on 8:10 μ.μ. by ΣΠΙΘΑΣ

Το «Κιβώτιο» του Αρη Αλεξάνδρου, η ήττα και τα αίτια της κακοδαιμονίας
Του Γιωργου Μπραμου*
" Ξαναδιάβασα «Το κιβώτιο» του Aρη Αλεξάνδρου. Για το βιβλίο έχει κατατεθεί ο αξεπέραστος κριτικός στοχασμός του Δημήτρη Μαρωνίτη, κατά τη γνώμη μου, αντίστοιχης ευθυβολίας με το κείμενο του Βάλτερ Μπένγιαμιν για το μυθιστόρημα του Aλφρεντ Ντέμπλιν «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς».

Θέλω, όμως, με την ευκαιρία αυτής της ανάγνωσης να διατυπώσω μια σκέψη, που ίσως είναι λίγη και αδικεί το μέγεθος του μυθιστορήματος. Oταν εκδόθηκε «Το κιβώτιο» -και σε αντίθεση με την τριλογία του Στρατή Τσίρκα «Ακυβέρνητες πολιτείες» που υποστηρίχθηκε από μια φωτισμένη «φράξια» της Αριστεράς- είχε την τύχη να έχει έναν προνομιακό χώρο υποδοχής. Hταν ο ευρύτερος πολιτικός και κυρίως πνευματικός χώρος, που κινιόταν γύρω από το ΚΚΕ εσ. χωρίς υποχρεωτικά να ταυτιζόταν κομματικά μαζί του.
Eνα μικρό, μειοψηφικό ρεύμα της εγχώριας Αριστεράς αποδέχθηκε ένα βιβλίο που πήγαινε πέρα από το μαρτυρολόγιο και την αγιογραφία της ήττας, που έμπαινε στις πιο σκοτεινές περιοχές του Ελληνικού Εμφυλίου, στην απ’ εδώ πλευρά της αυταπάτης, του δόγματος και του αντιηρωισμού.
Οι δρόμοι της πρόσβασης στο μέχρι τότε αδιανόητο, όχι μόνο λογοτεχνικά, αλλά και πολιτικά, corpus του «Κιβωτίου» ήταν κυρίως δύο: υπήρχε διαμορφωμένο ήδη το υπόστρωμα για έναν διευρυμένο αναστοχασμό σχετικά με τον Εμφύλιο, που είχε τις πηγές του στους λεγόμενους «ποιητές της Hττας», τον Μανόλη Αναγνωστάκη, τον Τίτο Πατρίκιο, τον ίδιο τον Αρη Αλεξάνδρου. (Κι εδώ η συμβολή του Δ. Μαρωνίτη είναι καθοριστική.)
Και υπήρχε επίσης το αίτημα να μη σταθούμε μόνο στον μελοδραματισμό της χαμένης επανάστασης, αλλά να εμβαθύνουμε και στα «Αίτια της Κακοδαιμονίας» (όπως έγραψε και ο αξέχαστος Βασίλης Νεφελούδης).
Στα χρόνια που ακολούθησαν...

Το γνωρίζω πως δεν έχει ανάγκη, όπως άλλωστε δεν έχει κανένα λογοτέχνημα,την κομματική δικαίωση...
Hταν κάτι εντελώς διαφορετικό - η αγωνία μιας διαπαιδαγωγικής λειτουργίας του πολιτικού συστήματος, που δεν καταριόταν και, από την άλλη όχθη, δεν αγιοποιούσε το παρελθόν, αλλά μες στην οδύνη και την επαναδιαπραγμάτευση του εθνικού διχασμού
άνοιγε τα παράθυρα για μια νέα χειραφέτηση..."

Γιώργος Μπράμος, δημοσιογράφος και συγγραφέας, Καθημερινή, 17/01/09
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_17/01/2009_299600

Υ.Γ
: Συνιστώ να διαβάσετε, το "Κιβώτιο" του Άρη Αλεξάνδρου, που μας το ξαναθύμησε , ευτυχώς, ο Γιώργος Μπράμος. Για μια ρεαλιστική πολιτική αντίληψη που θέλει να απομακρυνθεί από παλιά σύνδρομα

6 Response to "Το Kιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου"

.
gravatar
takis Says....

Kαλά τα λέει ο αγαπητότατος φίλος Γιώργος Μπράμος...αλλά "στου κουφού τη πόρτα..."

.
gravatar
Σπίθας Says....

Τάκη, ο Μπράμος έκανε ένα πολύ καλό άρθρο και μας ξαναθύμισε το βιβλίο με αφορμή την σημερινή εποχή, νομίζω.
Δεν έκανε κριτική του βιβλίου, το οποίο είναι καταπληκτικό και θα σε συγκινήσει. Κυλάει σαν νεράκι, με ένα πολύ απλό θέμα.
Κάποα ομάδα πήρε εντολή να μεταφέρει ένα κιβώτιο με απόρρητο περιεχόμενο που θα καθόριζε την έκβαση του πολέμου.
Επιλέγησαν οι πιό άξιοι και ικανοί αυτοί που θα έδιναν και την χωή τους γιατί είχαν ιδανικά και αίσθημα εθύνης. Ότι εντολές. άλλες και να έπαιρναν δεν έπρεπε να τις ακούσουν γιατί ήταν μια "μυστική" σπουδαία αποστολή.
Αυτοί πέρασαν πολλά, και δεν άντεξαν όλοι ως το τέλος του προορισμού.
Το κιβώτιο, έφτασε, αλλά όταν ανοίχτηκε...αποκαλύφθηκε τότε πράγματι το μεγάλο "μυστικό"..!

Δεν στο λέω..ποιό ήταν :)

.
gravatar
Ερατώ Says....

Φαίνεται πολύ ενδιαφέρον.
'Ενα πράγμα θα ρωτήσω:είναι απαισιόδοξο ή αισιόδοξο;

.
gravatar
Σπίθας Says....

"Μα εγώ σας υποσχέθηκα να πω όλη την αλήθεια και λοιπόν το ομολογώ πως δεν ήταν μόνο η κούραση κι ο εκνευρισμός, συνέβαινε και κάτι άλλο πολύ σημαντικότερο.
Ακόμα κι αν μου έλεγε ο διοικητεύων να καθίσω (υπήρχε μια καρέκλα μπροστά στο τραπέζι του χημείου) ακόμα κι αν μπορούσα να καπνίσω, πάλι θα με απασχολούσε ή μάλλον θα με βασάνιζε ένα ζήτημα σοβαρότατο, ένα ζήτημα ζωής ή θανάτου ίσως - όχι της δικής μου ζωής φυσικά κι ούτε του δικού μου θανάτου - μα της ζωής του Κόμματος.
Εφιστώ ιδιαιτέρως την προσοχή σας επ'αυτού του σημείου και σας παρακαλώ να εξακριβώσετε την αλήθεια των λεγομένων μου (γιατί ευτυχώς τα όσα θα αναφέρω μπορούν να εξακριβωθούν, ζει ακόμα ο ταξίαρχος Οδυσσέας κι επικαλούμαι τη μαρτυρία του)
για να πειστείτε δηλαδή ότι μου έδωσε πράγματι τον μικρό, σφραγισμένο φάκελλο."

Ένα μικρό απόσπασμα δίνει ένα χρώμα από το γράψιμο του, Ερατώ:)

Γράφει για απλούς ανθρώπους, σε μια δύσκολη εποχή. Που ήταν εύπιστοι, θάλεγα και πίστευαν σε κάποια ιδανικά, αλλά αυτός ο ίδιος στις παρακάτω σελίδες, δεν δίστασε να σκοτώσει πολύ απλά ένα γατάκι πετώντας ένα τούβλο που το πέτυχε κατακέφαλα.
Ή να θάψει μαζί με τους άλλους πολύ απλά δύο από τους συμπολεμιστές και συντρόφους του που δεν τα καταφέραν και προχώρησαν απτόητοι προς την ιερή τους αποστολή!!

Όπως γράφει ο Ίταλο Καλβίνο για τον κ ΠΑΛΟΜΑΡ, αυτό μου θύμισε.
Που σκέφτεται, περνώντας επί δύο ώρες, μπροστά από μια γυμνόστηθη γυναίκα στην παραλία, αν πρέπει να κοιτάξει ή όχι!!
Αν την κοιτάξει, θα τον πάρει για ματάκια ή "λιγούρη", αλλά αν δεν την κοιτάξει θα τον πάρει για ανώμαλο και ξενέρωτο. Τι να κάνει; σκέφτεται όλες τις περιπτώσεις σαν σωστός κύριος και περπατά πάνω- κάτω μέχρι να αποφασίσει.
Οπότε σηκώνεται η γυναίκα και του λέει νευριασμένη, φέυγοντας.
"Α, να χαθείς ηλίθιε, με ζάλισες!!!
Ή κάτσε να μιλήσουμε ή πήγαινε πιο πέρα και κάνε τις βόλτες σου"!!
..............

Τον Πήτερ Σέλλερς στην τελευταία του ταινία "Να είστε εκεί κύριε Τσανς"
Που γίνεται από κηπουρός πρόεδρος της Αμερικής και ότι κοτσάνα λέει την ερμηνεύουν σαν σοφεία και εξυπνάδα,ενώ αυτός μιλά για τα λουλούδια του.

Γιατί τα αναφέρω αυτά;
Μα μιλάει με ένα γλαφυρό και συνάμα αστείο τρόπο για πολύ απλά μα σοβαρά θέματα.
Μιλά για την αξία της ζωής και ταυτόχρονα περιγράφει, στεγνά, τραγικά γεγονότα.
Το θεωρώ τρυφερό, ευαίσθητο ενώ οι ήρωές του απέχουν από συναισθήματα.
Είναι πιστοί μόνο σ'ένα σκοπό και ταγμένοι για την μυστική και ιερή αποστολή που θα σώσει τους πάντες.

Χαρμολύπη, μα ένας ελαφρύς αέρας σε απογειώνει για το πόσο μικροί και ασήμαντοι είμαστε, το "δίπλα" μας και την αλήθεια. Ένα παιδαγωγικό, ιστορικό "παραμύθι", αλλά απόλυτη απεικόνιση σαν ντοκυμαντερ των ανθρώπων και των καταστάσεων.
Τι σημαίνει αισιοδοξία;
"θα κερδίσω το λότο;" όχι βέβαια:)
Σημαίνει "ζω", παθαίνω, μαθαίνω και συνεχίζω για τα ωραία μα και τα δύσκολα.

Αυτό το βιβλίο, ανήκει στα ωραία της ζωής.
Και όταν το διάβασα ένιωθα τυχερός που υπάρχουν άνθρωποι να γράφουν έτσι και να μπορώ να τα διαβάζω κι εγώ...

Δεν μπορώ να πώ πιο πολλά...μα ούτε πιο λίγα!

.
gravatar
ο δείμος του πολίτη Says....

Είναι ένα από τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία που έχω ποτέ μου διαβάσει. Η πλοκή του, η πρωτοπρόσωπη γραφή του και οι συνεχείς ανατροπές δίπλα στον ιδεολογικό και πολιτικό προβληματισμό του συγγραφέα συνταράσσουν κάθε αναγνώστη.

.
gravatar
Σπίθας Says....

Συμφωνώ, Δείμε.
Δεν είναι υπερβολή.
Εμένα με έχουν συνεπάρει αυτό και η "Φόνισσα" του Παπαδιαμάντη.

Δεν συγκρίνω και δεν αναφέρω κι'άλλα αξιόλογα.
Αναφέρομαι στην ένταση των συναισθημάτων που ένιωσα.