Σάββατο, 9 Οκτωβρίου 2010

Ο φτωχός συγγενής, οι ανθρωπιστικές σπουδές.

Posted on 8:42 π.μ. by ΣΠΙΘΑΣ

- " Σε τι ωφελούν, λοιπόν, οι ανθρωπιστικές σπουδές; "
- Βάσω Κιντή -
08/10/2010

- "Στη νέα σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας που ανακοίνωσε το Υπουργείο Παιδείας εκλείπουν εντελώς."...

.." Η υπεράσπιση των ανθρωπιστικών σπουδών δεν πρέπει, ωστόσο, να γίνεται με όρους άμεσης και απτής οικονομικής ωφέλειας (πόσα χρήματα θα κερδίσουμε), γιατί έτσι τις μετατρέπουμε σε κάτι άλλο από αυτό που είναι, ούτε όμως με υπεροψία, σαν να μην υπάρχει καν χρεία δικαιολόγησης, σαν κάθε μνεία ωφέλειας να αποτελεί γι’ αυτές ύβρι."

- .." Χρειάζεται να βλέπουμε τους εαυτούς μας από απόσταση, από τη σκοπιά των άλλων, σε μια προοπτική που εκτείνεται από το κοντινό και μακρινό παρελθόν στο μέλλον. Όλα αυτά δεν είναι πολυτέλειες αλλά όροι ζωής."
....


- Βάσω Κιντή, ΤΟ ΒΗΜΑ -
08/10/2010

Ο φτωχός συγγενής


Σε όλο τον κόσμο οι ανθρωπιστικές σπουδές αντιμετωπίζονται όλο και πιο συχνά ως οι φτωχοί συγγενείς της εκπαίδευσης και της έρευνας. Λιγότεροι φοιτητές τις επιλέγουν, λιγότερα χρήματα συγκεντρώνονται για να τις υποστηρίξουν, πανεπιστημιακά τμήματα αναδιατάσσονται ή κλείνουν.

Στη νέα σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας που ανακοίνωσε το Υπουργείο Παιδείας εκλείπουν εντελώς. Απέναντι στις σπουδές αυτές εκδηλώνεται ένας εθιμοτυπικός λεκτικός σεβασμός που συνοδεύεται, ωστόσο, από μια δύσκολα καλυπτόμενη δυσφορία γιατί δεν μπορούμε να τις ξεφορτωθούμε εντελώς.

Το πολιτικώς ορθό είναι να λέμε ότι είναι σημαντικές ενώ στην πραγματικότητα τις περιφρονούμε. Φαίνονται άχρηστες, περιττές, μια πολυτέλεια για την αργόσχολη τάξη, ένα λείψανο μιας μακρινής εποχής που μοιάζει να μην έχει θέση σήμερα στη ζωή μας.

Όσοι λίγοι τις υπερασπίζονται ακολουθούν, κατά κανόνα, τους εξής δύο δρόμους: είτε αυτάρεσκα θεωρούν πως η αξία τους είναι αυταπόδεικτη (με τίμημα όσοι δεν την αναγνωρίσουν να χαρακτηριστούν αδαείς, άξεστοι και τεχνοκράτες), είτε προβάλλουν μεγαλορρήμονες λόγους περί των σπουδών αυτών, όπως ότι μελετώντας κλασικά κείμενα, λογοτεχνικά, φιλοσοφικά, θεολογικά, ιστορικά, κ.ά., θα ανακαλύψουμε τα πανανθρώπινα ιδανικά, θα βρούμε το νόημα της ζωής, θα μάθουμε αιώνιες αλήθειες και ηθικά διδάγματα με αποτέλεσμα να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι και πολίτες.

Όμως, όπως παρατηρεί ο Stanley Fish, οι άνθρωποι των γραμμάτων δεν είναι καθόλου πιο σοφοί ή ηθικοί από τους υπόλοιπους. ενώ επιχειρήματα σαν αυτά ανατροφοδοτούν την παγιωμένη εικόνα ενός αιθεροβάμονος και ελιτίστικου λόγου άσχετου με την πραγματική ζωή. Ούτε μπορούμε να υποστηρίξουμε τις σπουδές αυτές λέγοντας ότι αποτελούσαν ανέκαθεν μέρος της εγκύκλιας παιδείας.

Η θέση των ανθρωπιστικών σπουδών στο curriculum μεταβαλλόταν σημαντικά στη διαδρομή της ιστορίας, ιδίως αν σκεφτεί κανείς ότι το τι συνιστούσε επιστήμη, φιλοσοφία, ιστορία, τέχνη, κλπ στο παρελθόν δεν ταυτίζεται με αυτό που αναγνωρίζουμε σήμερα. Επιπλέον, το τι μπορεί να συνέβαινε παλαιά δεν αποτελεί από μόνο του λόγο για να το συνεχίσουμε και στο μέλλον.

Η υπεράσπιση των ανθρωπιστικών σπουδών δεν πρέπει, ωστόσο, να γίνεται με όρους άμεσης και απτής οικονομικής ωφέλειας (πόσα χρήματα θα κερδίσουμε), γιατί έτσι τις μετατρέπουμε σε κάτι άλλο από αυτό που είναι, ούτε όμως με υπεροψία, σαν να μην υπάρχει καν χρεία δικαιολόγησης, σαν κάθε μνεία ωφέλειας να αποτελεί γι’ αυτές ύβρι.

Σε τι ωφελούν, λοιπόν, οι ανθρωπιστικές σπουδές;

Μπορούν να προσφέρουν αναλυτικές δεξιότητες, να καλλιεργήσουν την κριτική σκέψη και τη φαντασία, να ενισχύσουν τη δημιουργικότητα.

Αναλύοντας και ερμηνεύοντας κείμενα, αποκτούμε την ικανότητα να κατανοούμε άλλους ανθρώπους.


Σχηματίζουμε και εκτιμούμε διαφορετικές οπτικές, κάνουμε εννοιολογικές διακρίσεις, συγκροτούμε επιχειρήματα, εγείρουμε αντιρρήσεις, αναγνωρίζουμε αναλογίες, ομοιότητες και διαφορές.


Φέρνουμε νέα στοιχεία στην επιφάνεια, αποκαλύπτουμε κρυμμένες παραδοχές, διακρίνουμε αντιφάσεις, ελέγχουμε ισχυρισμούς, επερωτούμε βεβαιότητες, αμφισβητούμε τις αυθεντίες.



Ακούγοντας μουσική και βλέποντας έργα τέχνης οξύνουμε τις αισθήσεις μας, καλλιεργούμε την ευαισθησία μας και την παρατηρητικότητά μας, διευρύνουμε το φάσμα της εμπειρίας μας,



Όλα αυτά είναι εφόδια ζωής είτε πρόκειται να κάνουμε ένα απλό επάγγελμα είτε πρόκειται ν’ ανοίξουμε νέους δρόμους στις επιστήμες, στις τέχνες, στη ζωή....





No Response to "Ο φτωχός συγγενής, οι ανθρωπιστικές σπουδές."