Δευτέρα, 7 Ιανουαρίου 2013

Niccolò Machiavelli: Ο ηγεμόνας.

Posted on 4:36 μ.μ. by ΣΠΙΘΑΣ

"και ανεβαίνει κανείς σ'αυτό το αξίωμα 
είτε με την εύνοια του λαού 
είτε με την εύνοια των μεγάλων" 

Ο ηγεμόνας


Από "αλεπούδες" και "λιοντάρια" μας λέει ο * Βιλφρέντο Παρέτο ( 1848- 1923), απαρτίζεται η παγκόσμια λέσχη των εξουσιαστών. Όσοι μοιάζουν με αλεπούδες ανεβαίνουν στην αρχή με την απάτη και το δόλο, οι άλλοι τα λιοντάρια, με την κτηνώδη βία. Οι ηθικοί κανόνες έρχονται πάντα κατόπιν εορτής και απλώς αξιολογούν τον τρόπο της ανόδου τους στην εξουσία, ποτέ όμως δεν τους αναχαίτισαν.


- Η παρομοίωση δεν είναι παρά θεωρητική ανάπτυξη της γνωστής περικοπής από τον "Ηγεμόνα" του Νικολό Μακιαβέλι, (1469 - 1527 ), για το αν πρέπει ο μονάρχης να μοιάζει στο ένα ή στο άλλο θηρίο, το λύκο ή την αλεπού.


"..οι πολιτικοί στα κοινοβουλευτικά καθεστώτα σιγά σιγά ειδικεύονται, αφιερώνουν, άλλωστε, και το χρόνο τους και το μυαλό τους στα κοινά και με τον καιρό καταντούν αναντικατάστατοι. Έτσι δημιουργείται μία διευθυντική τάξη, μια ελίτ, είναι οι επαγγελματίες πολιτικοί.

- Ο Ρουσσώ έλεγε πως από τη στιγμή που ένας λαός εκλέγει αντιπροσώπους παύει να είναι ουσιαστικά ελεύθερος, γιατί εκχωρεί το σπουδαιότερο μέρος της κυριαρχικής του εξουσίας σε τρίτους. Λόγοι ψυχολογικοί και εθιμικοί συντελούν στην διαιώνιση της ελίτ των επαγγελματιών πολιτικών και στην παραδοχή της αναγκαιότητάς τους. 

Εδώ δεν πρέπει να παραβλέψει κανένας και του ίδιου του λαού την ανοχή, που δεν αντιλέγει να κυβερνιέται από τους ίδιους επαγγελματίες πολιτικούς, για πολύ καιρό, και την ευγνωμοσύνη - που μεγάλο μέρος του δείχνει-  "γι' αυτούς που μοχθούν και ξενυχτούν για το καλό του".

Η διευθυντική αυτή ελίτ των επαγγελματιών πολιτικών γίνεται αυτόνομη και στο τέλος ελέγχει την οικονομία, τον τύπο και τον εκλογικό μηχανισμό

Αυτή καθορίζει τα πάντα, ακόμα και την κατάρτιση των στελεχών και των κομματικών συνδυασμών.

Έτσι, και οι ίδιοι οι πολιτικοί αλλάζουν ψυχολογία και "βοναπαρτίζουν". Στο τέλος καταντάνε να νομίζουν πως είναι ο ίδιος ο λαός.


- Το συμπέρασμα είναι θλιβερό.

Σε όλα τα καθεστώτα, ακόμη και στα πιο δημοκρατικά, δημιουργείται μια μειοψηφία διευθυντικής ελίτ, που ουσιαστικά κυβερνά. Επαληθεύται έτσι η γνώμη του Μακιαβέλι, που τόνιζε στα "Σχόλια στον Τίτο Λίβιο", πως σε κάθε πολίτευμα η εξουσία δεν μπορεί να βρίσκεται παρά στα χέρια 50-60 το πολύ ανθρώπων. 

Η παραδοχή της αλήθειας αυτής διόλου δεν σημαίνει την καταδίκη της Δημοκρατίας και ποτέ δεν πρέπει να εγκαταλειφθούν οι αγώνες για πλήρη δημοκρατία. Δεν πρέπει όμως να μας διαφεύγουν οι δυνατότητές της και δεν επιτρέπεται οι συνηθισμένες συνθηματολογίες να μας κάνουν να ξεχάσουμε πως όλα τα ανθρώπινα ιδανικά έχουν αξία σχετική. 

- Στις κοινοβουλετικές δημοκρατίες εμφανίζονται οι επαγγελματίες πολιτικοί, ενώ στα σοσιαλιστικά καθεστώτα οι κομματικοί γραφειοκράτες. Αφού, λοιπόν, παραδεχτούμε τούτη την ιστορικά αυταπόδεικτη πραγματικότητα και μετά προχωρήσουμε στην εξέταση της ιδιοσυστασίας αυτής της διευθυντικής ελίτ, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα καθόλου αισιόδοξα.

- Πρώτα πρώτα, τα προσόντα που πρέπει να διαθέτει κάποιος για να ενταχθεί στη διευθυντική αυτή μειοψηφία ( την ελίτ της εξουσίας, του πλούτου ή της επιρροής ), δεν είναι καθόλου αυτά που η ανθρωπιστική παιδεία διαφημίζει, προσόντα, δηλαδή, ήθους, ευφυϊας κ.λ.π.

 Μόνο τα προσόντα αυτά δεν άρκεσαν σε κανένα.

- Τα σκαλιά για την άνοδο στην εξουσία είναι η σκληρή, ακοίμητη θέληση να ξεπεράσει κανένας τους άλλους, να μη νιώθει καμιά συμπόνια για όσους αδικεί στο πέρασμά του και πολλά ακόμη χειρότερα που βλέπουμε κάθε μέρα δίπλα μας. 


- Ξανά, λοιπόν, η Virtu του Μακιαβέλι. Και αν θέλουμε να θυμηθούμε και τη Fortuna, δεν έχουμε παρά να δούμε τη μανία της άρχουσας αυτής τάξης, σε πείσμα κάθε δημοκρατικής αρχής, να θέλει να μεταβιβάσει κληρονομικά τα προνόμιά της. 

Τουλάχιστον για τον πλούτο, αυτός εξακολουθεί να μεταβιβάζεται πάντοτε κληρονομικά, με συνέπεια η τύχη της γέννησης να συνεπάγεται την ανάλογη πολιτική ισχύ.."

( Εκδόσεις Κάκτος )


......................


* Βιλφρέντο Παρέτο

Γνωστός για την θεωρία του "αποτελεσματικότητα κατά Παρέτο" ( 80-20). Οι 20 κατέχουν, οι 80 δουλεύουν για τους 20.

No Response to "Niccolò Machiavelli: Ο ηγεμόνας."