Τρίτη, 6 Αυγούστου 2013

ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ : ΕΠΙΜΥΘΙΟ στο ΌΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ

Posted on 9:20 μ.μ. by ΣΠΙΘΑΣ

ΤΟ  ΜΕΤΑ-ΜΟΝΤΕΡΝΟ, Η ΕΙΡΩΝΕΙΑ, ΤΟ ΤΕΡΠΝΟ

" Από το 1965 ως σήμερα έχουν αποσαφηνιστεί οριστικά δύο ιδέες. Ότι ήταν δυνατόν ν' ανακαλυφθεί η πλοκή ακόμη και υπό την μορφή παράθεσης άλλων πλοκών, και ότι η παράθεση μπορούσε να είναι λιγότερο καθησυχαστική από την πλοκή που παρατίθεται ( και ήταν το 1972, στην επετηρίδα Μπομπιάνι, με τίτλο Επιστροφή στην Πλοκή, έστω και μέσω της ειρωνικής και ταυτόχρονα θαυμαστικής ανασκόπησης του Πονσόν ντυ Τερράιγ και του Ευγένιου Συή, και του ελάχιστα ειρωνικού θαυμασμού για ορισμένες σελίδες του Δουμά). 

Θα μπορούσε να υπάρχει ένα μη-καθησυχαστικό, αρκετά προβληματικό, κι ωστόσο ευχάριστο μυθιστόρημα;

Η συρραφή αυτή, και η εκ νέου ανακάλυψη όχι μόνο της πλοκής αλλά και της τέρψης, έμελλε να πραγματοποιηθεί από τους Αμερικανούς θεωρητικούς του μεταμοντερνισμού. 

- Δυστυχώς ο όρος " μετα-μοντέρνο" είναι καλός a tout faire. Έχω την εντύπωση ότι σήμερα αποδίδεται σε ότι αρέσει στον καθένα. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται ότι υπάρχει μια προσπάθεια να ολισθήσει στο παρελθόν: στην αρχή φαινόταν ν' αποδίδεται σε ορισμένους συγγραφείς ή καλλιτέχνες που έδρασαν τα είκοσι τελευταία χρόνια, έπειτα σιγά σιγά έφτασε ως την αρχή του αιώνα, και ύστερα ακόμη πιο πίσω, και η πορεία συνεχίζεται, ώσπου σε λίγο στην κατηγορία του μετα-μοντέρνου θα περιληφθεί και ο Όμηρος. 

Παρ' όλα αυτά, πιστεύω ότι το μετα-μοντέρνο δεν αποτελεί μια τάση χρονολογικά προσδιορίσιμη, αλλά μια πνευματική κατηγορία, ή μάλλον μια Kunstwollen, έναν τρόπο χειρισμού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι κάθε εποχή έχει το δικό της μετα-μοντέρνο, όπως ακριβώς κάθε εποχή έχει τον δικό της μανιερισμό ( τόσο που αναρωτιέμαι μήπως το μετα-μοντέρνο δεν είναι παρά το σύγχρονο όνομα γιασ τον μανιερισμό ώς μεταϊστορική κατηγορία).


- Πιστεύω ότι σε κάθε εποχή φτάνουμε σε στιγμές κρίσης, όπως αυτές που περιγράφει ο Νίτσε στις Σκέψεις Εκτός Εποχής,  σχετικά με την ζημιά που προκαλούν οι ιστορικές μελέτες. 

Το παρελθόν μας καθορίζει, μας βαραίνει, μας εκβιάζει. 

- Η ιστορική αβάν-γκαρντ (όπως ακόμη και εδώ θεωρώ την αβάν-γκαρντ ως μεταϊστορική κατηγορία) προσπαθεί να ξεκαθαρίσει τους λογαρισμούς της με το παρελθόν. Το σύνθημα των φουτουριστών "Κάτω το σεληνόφως" αποτελεί τυπικό πρόγραμμα κάθε πρωτοπορίας, εφόσον το σεληνόφως αντικατασταθεί με κάτι άλλο αρμόζον. 

Η πρωτοπορία καταστρέφει το παρελθόν, το παραμορφώνει: 

- οι Δεσποινίδες της Αβινιόν αποτελούν μια τυπική κίνηση της αβάν-γκαρντ. Ύστερα η πρωτοπορία προχωρά παραπέρα, καταργεί την κατεστραμμένη μορφή, φτάνει στο αφηρημένο, το ανεικονικό, στον λευκό, στον σχισμένο, τον καμένο μουσαμά. 

- στην αρχιτεκτονική έχουμε τον ελάχιστο όρο του curtain wall, του οικοδομήματος στήλη, του καθαρού παραλληλεπίπεδου, 

- στην λογοτεχνία την καταστροφή της ροής του λόγου, μέχρι τα κολάζ τύπου Μπάρροους, μέχρι τη σιωπή ή τη λευκή σελίδα, 

στη μουσική έχουμε το πέρασμα από την ατονικότητα στο θόρυβο, ή την απόλυτη σιωπή ( κατ'αυτήν την έννοια, ο πρώϊμος Κέητζ είναι μοντέρνος).

Φτάνει όμως η στιγμή που η αβάν-γκαρντ ( το μοντέρνο) δεν μπορεί πια να προχωρήσει, διότι έχει δημιουργήσει μια μετα-ομιλία που μιλά για τα ακατόρθωτα κείμενα της (την εννοιολογική τέχνη). 

Η απάντηση του μετα-μοντέρνου στο μοντέρνο συνίσταται στην αναγνώριση ότι εφόσον το παρελθόν δεν μπορεί να καταστραφεί, μιας και η καταστροφή του οδηγεί στην σιωπή, θα πρέπει να επαναξεταστεί με ειρωνεία, μ' έναν μη-αθώο τρόπο. 

- Πιστεύω ότι η μετα-μοντέρνα στάση είναι σαν τη στάση κάποιου που αγαπά μια πολύ καλλιεργημένη γυναίκα και ξέρει ότι δεν μπορεί να της πει "σ' αγαπώ απελπισμένα" γιατί ξέρει ότι αυτή ξέρει (και ότι αυτή ξέρει ότι ο ίδιος ξέρει) ότι αυτή τη φράση την έγραψε ο Λιάλα. Ωστόσο υπάρχει μια λύση. Μπορεί να της πει: "Όπως θάλεγε και ο Λιάλα, σ' αγαπώ απελπισμένα"

Στο σημείο αυτό,  έχοντας αποφύγει την ψευδή αθωότητα, έχοντας δηλώσει με σαφήνεια ότι δεν μπορεί πια κανείς να μιλήσει αθώα, θα έχει παρ'όλα αυτά πει αυτό ήθελε στη γυναίκα: ότι την αγαπά, όμως αυτό συμβαίνει σε μια εποχή χαμένης αθωότητας"...

( συνεχίζεται)



No Response to "ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ : ΕΠΙΜΥΘΙΟ στο ΌΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ"