Παρασκευή, 2 Μαΐου 2014

Iδιωτικοποίηση του νερού: ένα μοντέλο ξεπερασμένο και προβληματικό

Posted on 8:58 μ.μ. by ΣΠΙΘΑΣ

"Αυτό που επιχειρείται σήμερα στην Ελλάδα 
δοκιμάστηκε σε χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά

...και απέτυχε."

 4C 
 Συνέντευξη με τον Δημήτρη Ζήκο

" Η πλήρης ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ αποτελεί ένα ξεχωριστό μέτωπο, στον γενικότερο καταιγισμό εκποίησης δημόσιου πλούτου, δημόσιων αγαθών και επιχειρήσεων, καθώς ανακινεί ζητήματα οικονομικά, οικολογικά, πολιτισμικά, ποιότητας ζωής. 

Για όλα αυτά συζητήσαμε με τον Δημήτρη Ζήκο, ειδικό σε ζητήματα υδάτινων πόρων. Γεννημένος το 1974 στην Αθήνα, ο Δ. Ζήκος σπούδασε στατιστική στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ενώ η διατριβή του, στο Πάντειο, μελετάει συγκριτικά τη διαχείριση του νερού στην Αθήνα, το Λονδίνο και τη Φραγκφούρτη.... "


...............

 ΕΝΘΕΜΑΤΑ

... "  Έχουμε ακούσει συχνά να γίνεται λόγος για την «υδατική κρίση». Ποια είναι η πραγματικότητα στην οποία αναφέρεται μια τέτοια διατύπωση;

Σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει μια σπανιότητα του συγκεκριμένου πόρου, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να στερείται την πρόσβαση στο νερό. Βέβαια, αυτό αφορά κυρίως τις χώρες του «Τρίτου Κόσμου». 

Στην Ευρώπη είχε λυθεί σε μεγάλο βαθμό τουλάχιστον εδώ και μισό αιώνα, όσον αφορά την ποσότητα αλλά και την ποιότητα. Ωστόσο, και περιοχές της Ευρώπης συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα διαθεσιμότητας νερού.  

Τα αίτια δεν είναι τόσο φυσικά (λ.χ. η κλιματική αλλαγή), αλλά ανάγονται κυρίως στην αλλαγή οικονομικών δομών. 

Το βλέπουμε, πολύ έντονα, σε νοτιοευρωπαϊκές χώρες, και στην Ελλάδα, όπου παραδοσιακές καλλιέργειες υποκαταστάθηκαν με άλλες, πολύ πιο υδροβόρες. Το ίδιο ισχύει και με την κτηνοτροφία. 

Αλλά ο σημαντικότερος παράγοντας είναι ο τουρισμός. Για παράδειγμα, ένα νησί 10.000 κατοίκων δέχεται 100.000 επισκέπτες το καλοκαίρι. Όχι μόνο όλοι αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται πολύ περισσότερο νερό, αλλά, κυρίως, το νησί χρειάζεται υποδομές για να εξυπηρετεί 100.000 επισκέπτες (δίκτυο, αποχέτευση, διαθεσιμότητα, επεξεργασία του νερού). Αυτό συνεπάγεται ένα τεράστιο οικονομικό κόστος για υποδομές αχρείαστες όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Έτσι, μεγάλο μέρος δημοτικών ή δημόσιων χρημάτων θα δοθεί για να φτιαχτούν υπόνομοι γι’ αυτά τα 10.000 άτομα, αντί να επενδυθεί σε σχολεία, κέντρα υγείας, εξορθολογισμένη γεωργία κ.ο.κ.  

Με δυο λόγια, κρίση υδατική υπάρχει, όμως είναι ανθρωπογενής, και όχι φυσική.

ΕΡ: Και όσον αφορά τους «πολέμους για το νερό», κάτι που επίσης έχουμε ακούσει πολλές φορές τα τελευταία χρόνια;

Ο δημόσιος λόγος σχετικά με τους πολέμους «του νερού» έχει αναπτυχθεί από τη δεκαετία του 1990 — και μάλιστα μαζί με τη ρητορική για τη σωστή τιμολόγηση του νερού, την ιδιωτικοποίηση, την απαξίωση δημόσιων επιχειρήσεων. 

Υπάρχει ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ, το Blue Gold, με βασική ιδέα ότι το νερό είναι το πετρέλαιο του μέλλοντος, για το οποίο θα γίνονται οι πόλεμοι, καθώς και σχετικές δηλώσεις του Κόφφι Ανάν, δημοσιεύματα των Νew York Times κ.ο.κ.

Μια σειρά έγκυρες μελέτες αμφισβητούν αυτό τον λόγο σε δύο επίπεδα. ...  "



........


... " Αυτά που λέγονται για την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ και της ΔΕΥΑΘ ακολουθούν μια λογική ξεπερασμένη στον ευρωπαϊκό χώρο, μια συζήτηση που γινόταν στην Αγγλία τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στην υπόλοιπη Ευρώπη στα τέλη του 1990. 

Αυτό που επιχειρείται σήμερα στην Ελλάδα δοκιμάστηκε σε χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά και απέτυχε. Στην Ευρώπη τουλάχιστον το 70% των εταιρειών ύδρευσης είναι ή δημόσιες ή δημοτικές. 

Δεν ισχύει λοιπόν ότι είμαστε η «τελευταία σοβιετική δημοκρατία»…



Τι μας δείχνει, στο ζήτημα αυτό, η διεθνής εμπειρία;


Θα σταθώ σε δύο περιπτώσεις που μας προσφέρουν δύο διαφορετικές προοπτικές: το Παρίσι και το Βερολίνο. 

Στο Παρίσι, η Veolia και η Suez, δύο από τις μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως στη διαχείριση δικτύων ύδρευσης, ανέλαβαν τη διαχείριση του νερού το 1985. Το 2008, ο δήμος έλαβε, με μάλλον ψυχρά οικονομικά κριτήρια, την απόφαση να μην ανανεώσει τη σύμβαση και το 2010 δημιούργησε μια δημοτική εταιρεία.  

Η απόφαση δεν οφειλόταν σε πίεση των πολιτών ή σκάνδαλα, αλλά σε δύο μεγάλα προβλήματα. 

Πρώτον, δεν υπήρχε διαφάνεια στις αποφάσεις διαχείρισης του νερού, γιατί ο ιδιώτης δεν έχει καμιά υποχρέωση να ενημερώνει τον δήμο — και αυτό έχει σημασία σε έναν τόσο ευαίσθητο πόρο, όταν θέλεις λ.χ. να εφαρμόσεις πολιτικές προστασίας. 

Δεύτερον, ο δήμος πλήρωνε πολλά, χωρίς κανένα όφελος

Με τη νέα δημοτική επιχείρηση υπήρξε εξοικονόμηση 15% όσον αφορά τον πόρο, κέρδος από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας και ταυτόχρονα μείωση των τιμολογίων κατά 8%.

Στο Βερολίνο το 1999 ιδιωτικοποιήθηκε μερικώς η επιχείρηση ύδρευσης. Την ανέλαβαν δύο μεγάλοι «παίκτες» στην αγορά του νερού, η Veolia και η RWE. 

Η συμφωνία προέβλεπε ότι για τέσσερα χρόνια δεν θα γίνονταν αυξήσεις. Μετά άρχισε μια ραγδαία αύξηση της τιμής του νερού, μειώθηκαν οι θέσεις εργασίας, στο πλαίσιο του «εξορθολογισμού» της εταιρείας. 

Σε μια δεκαετία οι δύο μεγάλοι παίκτες έκαναν απόσβεση, και ο δήμος, ενώ κέρδιζε πάνω από 100 εκατομμύρια το 1997, το 2002 έπρεπε να πληρώνει 10 εκατομμύρια

Το ενδιαφέρον, που έζησα από κοντά, είναι η συνέχεια.  

Το 2008 περίπου άρχισε η συλλογή υπογραφών για να γίνει δημοψήφισμα, με αίτημα να δημοσιοποιηθούν πλήρως οι λεπτομέρειες της συμφωνίας ιδιωτικοποίησης, που ήταν ασαφής. Ο δήμος ακολούθησε παρελκυστική πολιτική, λ.χ. δημοσιοποιώντας κάποια στοιχεία και τρενάροντας το δημοψήφισμα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; 

Πρώτα η RWE και μετά η Veolia, πριν ακόμα γίνει το δημοψήφισμα, ανακοίνωσαν ότι αποχωρούν! Και έτσι αποφασίστηκε η επαναδημοτικοποίηση.

Είναι ειρωνικό ότι η τρόικα, με κυρίαρχη τη Γερμανία, πιέζει την Ελλάδα για ιδιωτικοποιήσεις, τη στιγμή που στην ίδια τη Γερμανία η συντριπτική πλειοψηφία των εταιρειών ύδρευσης παραμένουν δημοτικές, ενώ ακόμα και οι λίγοι πειραματισμοί ιδιωτικοποίησης (με πιο σημαντικό το Βερολίνο) απέτυχαν και το νερό επανέρχεται σε δημόσιο έλεγχο.


Ωστόσο, στην Αγγλία παραμένει ιδιωτικοποιημένο…


Έχει μεγάλο ενδιαφέρον: η Αγγλία είναι η μοναδική ευρωπαϊκή περίπτωση που προχώρησε σε πλήρη ιδιωτικοποίηση, στις αρχές της δεκαετίας του 1990. 

Έπειτα λοιπόν από μια εικοσαετία, από πλευράς παραγωγικότητας, με αυστηρά οικονομικά κριτήρια, δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ Αγγλίας και Σκωτίας (όπου η ύδρευση παραμένει στο δημόσιο), ενώ οι τιμές στη Σκωτία είναι πολύ χαμηλότερες


Η εμπειρία της Αγγλίας καταρρίπτει δύο μύθους...
( συνεχίζεται )


Όλο το κείμενο 

No Response to "Iδιωτικοποίηση του νερού: ένα μοντέλο ξεπερασμένο και προβληματικό"