Κυριακή 7 Ιουνίου 2020

"Το Μαγικό Βουνό"

Στο δρόμο προς το: "ΜΑΓΙΚΟ ΒΟΥΝΟ"

- Χανς Κ.: " Δεν φτάνει η λέξη.  Είναι σαν να βλέπεις μέσα στον άνθρωπο, πώς φαίνεται εκεί μέσα - όλα λιωμένα και λάσπη..."

Γιοάχιμ: " Εντάξει, τά ακούω κάθε μέρα, δεν χρειάζεται να μου το περιγράφεις."

- Χανς Κ." Τι είναι λοιπόν ο χρόνος; ..μεγάλα χρονικά διαστήματα συρρικνώνονται, όταν επικρατεί αδιάκοπη ομοιομορφία κατά τρόπο που τρομάζει την καρδιά έως θανάτου...και τότε.  

Όταν η μία μέρα είναι σαν όλες, τότε είναι όλες σαν μίαΚαι στην πλήρη ομοιομορφία θα βιωνόταν και η πιο μακρόχρονη ζωή ως τελείως σύντομη και θα εξανεμιζόταν χωρίς να το αντιληφθούμε."


" Βλέπετε, λοιπόν κύριοι ; "

"Και άρχισε να μιλάει για το "λόγο", για την λατρεία του λόγου, της ευφράδειας, του θριάμβου της ανθρωπιάς, όπως την ονόμαζε. Γιατί ο λόγος έλεγε, ήταν η δόξα του ανθρώπου και το μόνο που έκανε τη ζωή ανθρώπινη.

Όχι μόνο ο ουμανισμός - η ανθρωπιά εν γένει, όλη η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ο σεβασμός προς τον άνθρωπο και ο ανθρώπινος αυτοσεβασμός ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με το λόγο, με τη λογοτεχνία- γιατί ο ωραίος λόγος γεννούσε ωραίες πράξεις. Θάπρεπε να είχε προχωρήσει λίγο πάρα πέρα και αν πει ότι το ωραίο ύφος οδηγεί σε ωραίες πράξεις."

Πολιτισμός !

Το να γράφεις ωραία σήμαινε σχεδόν να σκέφτεσαι ωραία και από εκεί ήταν μόνο ένα βήμα στις ωραίες πράξεις."  Τι είναι ο άνθρωπος, πόσο εύκολα γελιέται αλήθεια η συνείδησή του!"

Από αίσθημα καθήκοντος άκουγε ο Χανς Κάστορπ τον Σεττεμπρίνι και εξέταζε ευμενώς τις απόψεις του για τη λόγική, τη Δημοκρατία και το ωραίο ύφος, πρόθυμος να επηρεαστεί."

Τι ή ποιός όμως βρισκόταν σε εκείνη την άλλη κατεύθυνση; Προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που να οδηγήσει και πάλι την σκέψη του και τη δραστηριότητά του;"...

(...σελ. 263, .264, 265, Εξάντας, β τόμος)

"ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΟΥΝΟ", του Thomas Mann


Κυριακή 11 Νοεμβρίου 2018

ΟΣΟ ΜΠΟΡΕΙΣ


Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.

Μην την εξευτελίζεις πιαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνά κ' εκθέτοντάς την
στων σχέσεων και των συναναστροφών
την καθημερινή ανοησία,
ως που vα γίνει σα μιά ξένη φορτική.

Κωνσταντίνος Καβάφης

Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2015

Αδράξτε την ελπίδα

Έχει, δεν έχει, περάσει μια γεμάτη εβδομάδα από τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου και η κυβέρνηση έχει δώσει ήδη τα πρώτα δείγματα γραφής της που μόνο απαρατήρητα δεν πέρασαν, εντός και εκτός συνόρων. 

Ο Σύριζα άφησε γρήγορα τα επινίκια τη ιστορικής ημέρας (Πώς αλλιώς να χαρακτηρίσει, κανείς, τη ημέρα πρωτοκαθεδρίας του σε ελληνικές βουλευτικές εκλογές ; Μια θέση, που καταλαμβάνει κόμμα της αριστεράς, για πρώτη φορά μεταπολεμικά;) Έλαβε διερευνητική εντολή, ανακοίνωσε την συμφωνία με τους "Ανεξαρτήτους Έλληνες" και συνέχισε άμεσα στην σύνθεση νέας κυβέρνησης.

- Τα στοιχεία που ξεχωρίζουν έντονα, αυτά που δίνουν το στίγμα στις κινήσεις των πρώτων ημερών της νέας κυβέρνησης, έχουν τα εξής χαρακτηριστικά : Γρήγορες, αποφαστικές κινήσεις, σαν έτοιμοι από καιρό, την εμφανή διάθεση για άμεση εφαρμογή του προγραμματικού λόγου και τέλος την "ομοιογένεια" των κινήσεων, η χημεία όπως λέγεται, των στελεχών της κυβέρνησης. 

- Γεγονός οξύμωρο και εντυπωσιακό, αφού δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο αυτό, το ετερόκλητο των μελών του κυβερνητικού σχηματισμού, που την απαρτίζουν.

- Η σύνθεση της κυβέρνησης δεν περιορίστηκε στο στελεχικό δυναμικό τω δύο κομμάτων (ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ)  τα οποία την αποτελούν, αλλά τουναντίον περιλαμβάνει ονόματα, ενδεικτικά αναφέρω, όπως: Γιάννης Πανούσης, Ράνια Αντωνοπούλου, Κώστας Φωτάκης, Γιάννης Τσιρώνης, Νίκος Κοτζιάς, Γιώργος Κατρούγκαλος, Νίκος Παρασκευόπουλος, Γιάννης Βαρουφάκης, Νίκος Ξυδάκης, Τασία Χριστοδουλοπούλου, Γιάννης Ρουμπάτης, κ.α.  Είναι άτομα που προέρχονται από ένα ευρύ κοινωνικό φάσμα, από διάφορα στρώματα. 

Προσωπικότητες αναγνωρίσιμες εντός της ελληνικής κοινωνίας αλλά και εκτός αυτής. Καταξιωμένοι στο αντικείμενο τους, σε τέτοιο βαθμό που να δίνει το δικαίωμα, σε καλοπροαίρετους, αλλά ουχί αφελείς: στο να ελπίζουν ότι το εγχείρημα της κυβέρνησης υπερβαίνει όχι μόνο τα στενά κομματικά πλαίσια, αλλά τείνει να μετασχηματίσει ασύνδετα κοινωνικά στρώματα σε πολιτικό υποκείμενο.

Επειδή το νόμισμα έχει δυο πλευρές (αν όχι περισσότερες) παρενθετικά να ανατρέξουμε σε ένα εξαιρετικό άρθρο του Μάνου Στεφανίδη το οποίο μας δίνει με ξεχωριστό τρόπο αυτήν την άλλη πλευρά του νομίσματος.

Στην αντίθετη πλευρά, οι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης, εντός των τειχών, έχουν να αντιπαραθέσουν, το "συνοθύλευμα Σύριζα"  ως το κυρίαρχο επιχείρημα τους. Η χρησιμοποίηση του προέρχεται και τονίζεται,ιδιαίτερα από τα παλιά του μέλη, τα οποία έχουν προσχωρήσει στα μνημονιακά κόμματα της ΝΔ, ΠΑΣΟΚ ( και του εσχάτως προκύψαντος Ποτάμι) 

Με αφορισμούς και λόγους χωρίς ουσιαστικά πολιτικά επιχειρήματα, το μόνο που επιδιώκουν είναι να παραμείνουν στο προσκήνιο, ώστε να επιβραδύνουν τον γρήγορο ρυθμό των πολιτικών εξελίξεων και τις διαφορετικές πολιτικές επιλογές της κοινωνίας.

Οι απαντήσεις δόθηκαν πολύ γρήγορα. Είναι γνωστά τα καταλυτικά γεγονότα των τελευταίων ημερών, σε όλους μας. Σαν εικόνες από ταινία, καταιγιστικές οι εξελίξεις, σε μια άνευ προηγουμένου αντιπαράθεση χωρών, ηπείρων, ιδεών, συμφερόντων. Μικρών και μεγάλων. 

Το επίδικο; Οι ομάδες των ολίγων, σε αντιπαράθεση με τα μεγάλα τμήματα της κοινωνίας μας, και ταυτόχρονα οι απανταχού ολιγάρχες ενάντια των απανταχού κοινωνιών.

Το σύντομο του κειμένου, είναι μια φευγαλέα εικόνα, ένα πολύ μικρό μέρος πεπραγμένων της νέας κυβέρνησης, και ενός σκηνικού που έχει πολλές ακόμα πινελιές,  πάνω σε μια ευρωπαϊκή κινούμενη άμμο. Τα ονόματα δεν αποτελούν παρά μια ενδεικτική παράθεση, ένα τμήμα,  ένα μέρος από το όλον. Από τις προσπάθειες, τους αγώνες, τις αγωνίες μικρών και μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας μας αλλά και των κοινωνικών μονάδων της. 

Είναι μήπως νωρίς για παρόμοιες σκέψεις και εικασίες για το μέλλον, τούτης εδώ,  της "νέας μας κυβέρνησης"

Στην εποχή που ο χώρος και ο χρόνος τείνει να μηδενιστεί, ίσως και νάναι αργά. 

Είναι μια ευκαιρία, όμως. Είναι δικαίωμα και υποχρέωση να στηρίξουμε, με τον τρόπο του, ο καθένας μας, αυτό το πρωτόγνωρο εγχείρημα της "νέας κυβέρνησης".

Είναι μια ευκαιρία. Αδράξτε την ελπίδα.



Τρίτη 22 Απριλίου 2014

Νόαμ Τσόμσκι: Πως λειτουργεί ο κόσμος

2) Ο μύθος των δύσκολων καιρών

"Δεν υπάρχει σπάνις κεφαλαίων. 
Πρόκειται για απάτη"


- " Όταν σας τηλεφώνησα προχθές στο σπίτι σας, καθόσασταν στο σκοτάδι γιατί είχε κοπεί το ηλεκτρικό."


Ν.Τσόμσκι: Έχω την εντύπωση ότι θα βλέπουμε όλο και περισσότερο τέτοιες καταστάσεις. 

Είναι απλό: δεν έχουν γίνει επενδύσεις στις υποδομές. Αυτό αποτελεί συνέπεια του προσανατολισμού προς το βραχυπρόθεσμο κέρδος: όλα τα άλλα εγκαταλείπονται.  Πολλοί άνθρωποι το γνωρίζουν.

Στα πανεπιστήμια προσλαμβάνουν κατώτερο επιστημονικό προσωπικό με μερική απασχόληση και το απολύουν γρήγορα.  

Στην έρευνα υπάρχει μεγάλη πίεση ώστε να παράγονται άμεσης αξιοποίησης εργασίες σε μικρό χρονικό διάστημα, και όχι το είδος των βασικών, θεωρητικών μελετών που γίνονταν στη δεκαετία του 1950 και έθεσαν τις βάσεις της σημερινής οικονομίας. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες όλων αυτών είναι πασιφανείς.

- " Τι γνώμη έχετε για την τρέχουσα έννοια της σπανιότητας - δεν υπάρχουν αρκετές θέσεις εργασίας ούτε αρκετό χρήμα ούτε αρκετές ευκαιρίες ; "


Ν.Τσόμσκι : Κάντε μια βόλτα σε οποιαδήποτε μεγάλη πόλη. Βλέπετε κάτι που δεν χρειάζεται βελτίωση ; 

Υπάρχουν πάμπολλες εργασίες που πρέπει να γίνουν και πολλά άεργα χέρια. Οι άνθρωποι θα ήταν ευτυχείς αν έκαναν αυτές δουλειές, αλλά το οικονομικό σύστημα είναι τόσο καταστροφικό, που δεν τους δίνει δουλειά. 
 Έχουμε πλημμυρίσει από κεφάλαιο. Οι εταιρείες έχουν τόσο πολλά χρήματα που δεν ξέρουν τι να τα κάνουν - τους τρέχουν απ' τα μπατζάκια. 

Δεν υπάρχει σπάνις κεφαλαίων - οι δικοί μας καιροί, δεν είναι καιροί " ισχνών αγελάδων" - Πρόκειται για απάτη.

Είναι μια έξυπνη τακτική, επειδή δεν θέλουν ο κόσμος να στρέφει την προσοσχή του στους πλούσιους, σε αυτό που το Fortune και το Business Week αποκαλούν εκθαμβωτική και εκπληκτική άυξηση του κέρδους, στον τρόπο που το στρατιωτικό σύστημα δοχετεύει χρήματα στην υψηλή τεχνολογία προς όφελος της ιδιωτικής βιομηχανίας.

Υπάρχει αλλη μία πλευρά, που συζητείται πολύ λιγότερο. Ένας από τους σκοπούς της κατάργησης των κοινωνικών επιδομάτων και της ώθησης των δικαιούχων στην εργασία είναι να μειωθούν οι μισθοί με την αύξηση της προσφοράς εργαζομένων.

Κάντε τις συνθήκες τόσο άθλιες ώστε οι άνθρωποι να δέχονται κάθε δουλειά, δώστε ίσως και κάποιες δημόσιες επιδοτήσεις για να τους κρατήσετε στη δουλειά αυτή, και θα έχετε προκαλέσει μια γενναία μείωση του γενικού επιπέδου των μισθών.  Ιδού μια καλή μέθοδος για να υποφέρουν όλοι.  



- " Διεξάγεται μια εκστρατεία για να υπονομευθεί η δημόσια εμπιστοσύνη στην κοινωνική ασφάλιση, με το επιχείρημα ότι καταρρέει."


 Ν.Τσόμσκι: Τα περισσότερα από όσα λέγονται για την κοινωνική ασφάλιση είναι απολύτως ψευδή.

 Δείτε το θέμα της ιδιωτικοποίησής της. Τα κονδύλια της κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να επενδυθούν στο χρηματιστήριο είτε το σύστημα είναι δημόσιο είτε ιδιωτικό.

 Όταν όμως βάζεις τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά να αξιοποιεί τα περιουσιακά του στοιχεία, αυτό διαλύει την αλληλεγγύη και μειώνει την αίσθηση της ευθύνης που εχει ο ένας έναντι του άλλου.

  Ο στόχος είναι μια κοινωνία στην οποία η βασική κοινωνική μονάδα είναι το άτομο και η τηλεόρασή του. Εάν το παιδί στο διπλανό σπίτι πεινάει, δεν είναι δικό σου πρόβλημα.

  Νομίζω ότι αυτή είναι η αντίληψη που βρίσκεται πίσω από την προπαγάνδα για την κοινωνική ασφάλιση.

Ένα πιο προοδευτικό φορολογικό σύστημα θα μπορούσε να διασφαλίσει τη λειτουργία της κοινωνικής ασφάλισης επ' άπειρον.


  -" Μετατοπιζόμαστε , λοιπόν από την αντίληψη : όταν βλάπτεται ένας βλάπτονται όλοι,  προς μια άλλη αντίληψη: όταν βλάπτεται ένας δεν θίγεται άλλος"

  Ν. Τσόμσκι: Αυτό είναι το ιδεώδες μιας καπιταλιστικής κοινωνίας - εξαιρουμένων των πλουσίων.

  Τα διοικητικά συμβούλια επιτρέπεται να συνεργάζονται, το ίδιο και οι τράπεζες, οι επενδυτές και οι εταιρείες που συμφωνούν μεταξύ τους και με τα ισχυρά κράτη. 

Γι'αυτούς είναι καλό. Μόνο οι φτωχοί δεν πρέπει να συνενώνονται...


[ Noam Chomsky : Πως λειτουργεί ο κόσμος - 1) "Ελεύθερο εμπόριο" ]

...........


( Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ- 
Μετάφραση: ΜΑΡΙΑ- ΑΡΙΑΝΔΗ ΑΛΑΒΑΝΟΥ)

Σάββατο 12 Απριλίου 2014

Ανθρώπινη συνύπαρξη

Ζίγκμουντ Μπάουμαν
Η ταυτότητα της Αριστεράς

Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Η ακόλουθη συνέντευξη του Πολωνού κοινωνιολόγου Ζίγκμουντ Μπάουμαν δημοσιεύτηκε στο πολωνικό περιοδικό «Kultura Liberalna».

• Κατά τη γνώμη σας ποια Αριστερά θα έχουμε στο μέλλον; Μια Αριστερά συντηρητική στα θέματα των ηθών ή που θα δίνει έμφαση στην αναδιανομή των εισοδημάτων, εχθρική προς την Ευρώπη ή πρωτοποριακή, ριζοσπαστικά οικολογική που θα παλεύει για τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Τίποτα απ’ όλα αυτά. Τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζετε δεν καλύπτουν την πολυπλοκότητα του προβλήματος της Αριστεράς σήμερα. 

Εδώ και πολύ καιρό, έχουμε να κάνουμε με δύο τρόπους οικοδόμησης της Αριστεράς που είναι δυστυχώς και οι δύο εσφαλμένοι. Επικρατεί η ιδέα της δημιουργίας μιας Αριστεράς που θα μοιάζει με τη Δεξιά, συνδεδεμένη βέβαια με την επαγγελία ότι εμείς θα κάνουμε καλύτερα αυτό που κάνει η Δεξιά, με περισσότερη αποτελεσματικότητα. 

Παρατηρούμε ότι οι πιο δραστικές πράξεις διάλυσης του κοινωνικού κράτους υπήρξαν το έργο σοσιαλδημοκρατικών κυβερνήσεων. Οσο η Μάργκαρετ Θάτσερ υπήρξε προφήτης και ιεραπόστολος της νεοφιλελεύθερης θρησκείας άλλο τόσο ο Τόνι Μπλερ την αναγόρευσε σε κρατική θρησκεία. 

Ο δεύτερος τρόπος οικοδόμησης της Αριστεράς είναι η αντίληψη της συμμαχίας «ουράνιο τόξο». Εκκινούν από την υπόθεση ότι αν κατορθώσουν να συγκεντρώσουν όλους τους δυσαρεστημένους κάτω από την ίδια ομπρέλα, όποια και αν είναι η φύση της δυσθυμίας τους, θα γεννηθεί μια ισχυρή πολιτική δύναμη.  

Δεν αποτελεί εμπόδιο το ότι, μεταξύ των απογοητευμένων και των αδικημένων, υπάρχουν πολύ σοβαρές συγκρούσεις συμφερόντων και διεκδικήσεων. Φανταστείτε μια Αριστερά που αποτελείται από τη μια μεριά από υποστηρικτές του γάμου για όλους και από την άλλη από μια διωκόμενη πακιστανική μειονότητα – είναι μια συνταγή καταστροφής και αδυναμίας. 

Η αντίληψη της συμμαχίας «ουράνιο τόξο» δεν παράγει παρά τη διάλυση της αριστερής ταυτότητας, την προγραμματική ασάφεια και την παράλυση της «πολιτικής δύναμης» που ήθελε να θεμελιώσει.

• Πάνω σε ποια βάση όμως μπορεί η Αριστερά να θεμελιώσει το πρόγραμμά της; Ο Ζακ Ζιλιάρ, ο οποίος, στο βιβλίο του «Les gauches françaises», 1762-2012, παρουσίασε μια κριτική ανάλυση της κληρονομιάς της γαλλικής Αριστεράς, ισχυρίζεται ότι η Αριστερά σήμερα μπορεί να αναφέρεται το πολύ στην ιδέα της δικαιοσύνης. Δεν μπορεί πλέον να μιλάει για πρόοδο, αφού βλέπει με ανησυχία την τεχνική που είναι η ενσάρκωση της προόδου, ενώ βλέπει με συμπάθεια την οικολογία, η οποία εξ ορισμού τείνει προς τη συντήρηση και όχι προς την αλλαγή.

Η πτώση του κομμουνισμού είχε σίγουρα σημαντική επίδραση στο δυναμικό της Αριστεράς. Επί πολλές δεκαετίες, η «ημερήσια διάταξη» για τον υπόλοιπο κόσμο είχε ήδη οριστεί από το ίδιο το γεγονός της ύπαρξης του κομμουνισμού, με το πρόγραμμά του για μια άλλη κοινωνία. 
Με ή χωρίς ενθουσιασμό, υποκινούμενος από ένα ένστικτο συντήρησης, αυτός ο υπόλοιπος κόσμος καταπιανόταν με καθήκοντα που περιέχονταν σε αυτό το πρόγραμμα, όπως είναι η πάλη εναντίον της δυστυχίας και της ταπείνωσης, η διεκδίκηση ικανοποιητικής αμοιβής για τον ρόλο της εργατικής τάξης στη διαδικασία δημιουργίας του πλούτου, η πάλη εναντίον των ανισοτήτων και για την κοινωνική δικαιοσύνη, η δωρεάν εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη, οι συντάξεις και η κοινωνική ασφάλιση που προστατεύει τα άτομα από τις κακοτυχίες της ζωής. Πράγμα που διευκόλυνε περισσότερο τη σοσιαλδημοκρατία, η οποία είχε βρει –παραδόξως- έναν ισχυρό σύμμαχο στον πιο λυσσαλέο εχθρό της, να επιβάλει το κοινωνικό της πρόγραμμα. 
Πρέπει να παραδεχτούμε ότι ο «υπόλοιπος κόσμος» υλοποιούσε τα καθήκοντα που επέβαλλε η κομμουνιστική απειλή με επιτυχία πολύ μεγαλύτερη από όσο ο ίδιος ο κομμουνισμός! 
Σήμερα το φόβητρο του κομμουνισμού δεν υπάρχει πλέον. Επομένως τα προγράμματα βελτίωσης της ανθρώπινης ύπαρξης υποχωρούν. Στη σφαίρα της πρακτικής, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ το εξέφρασε λακωνικά και με ακρίβεια λέγοντας: «Δεν υπάρχει καπιταλιστική και σοσιαλιστική οικονομία. Υπάρχει μόνο καλή ή κακή οικονομία»
Με αυτήν την έννοια, οι κυβερνήσεις της Κεντροδεξιάς και της Κεντροαριστεράς ανταγωνίζονται για το μεγαλύτερο αξίωμα μεταξύ των πιστών της εκκλησίας του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).

Στο τιμόνι του κράτους, τα δύο άκρα της πολιτικής βεντάλιας συμφωνούν στο να αναγνωρίζουν την οικονομική ανάπτυξη σαν φάρμακο για όλα τα κοινωνικά δεινά και στο να βλέπουν στην αύξηση της κατανάλωσης ένα κριτήριο της καλής διακυβέρνησης. Τα υπόλοιπα δεν είναι παρά εκλογική προπαγάνδα...
 • Πρέπει επομένως να ενταφιάσουμε την Αριστερά;

Κάθε άλλο. Σήμερα η Αριστερά έχει πάντα τη δυνατότητα να διατηρήσει και να εδραιώσει την ταυτότητά της. Αναφέρω εδώ δύο μόνον αρχές που συνδέονται αδιάσπαστα με ένα «όραμα» της Αριστεράς: την ανθρώπινη συνύπαρξη. 
Η πρώτη είναι η ευθύνη της κοινότητας για όλα τα μέλη της και, πιο συγκεκριμένα, η ευθύνη να εγγυάται την ασφάλεια κάθε μέλους της απέναντι στις κακοτυχίες της ζωής, τις καταστάσεις άρνησης της αξιοπρέπειας, αναπηρίας και ταπείνωσης.

Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014

Noam Chomsky: Πως λειτουργεί ο κόσμος

" Παρ' όλο που οι ομιλίες και οι συνεντεύξεις που συγκενρώνονται σ'αυτό το βιβλίο έγιναν στη δεκαετία του 1990 ( ορισμένες ακόμη και στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ) πιστεύω ότι θα διαπιστώσετε πως η πρόσληψη των πραγμάτων από τον Τσόμσκι είναι πολύ πιο εμβριθής από όσα ακούτε σήμερα στα ραδιόφωνα ή διαβάζεται στις εφημερίδες.

Οι αναλύσεις του είναι τόσο βαθιές και διορατικές, που μοιάζουν πιο σύγχρονες - και αναπάντεχες-  με το πέρασμα του χρόνου. Διαβάστε λίγες σελίδες και θα το διαπιστώσετε." 

Άρθουρ Νάιμαν

1) "Ελεύθερο εμπόριο"

" Το ελεύθερο  εμπόριο είναι καλό για τα Υπουργεία Οικονομίας και τα κύρια άρθρα των εφημερίδων, αλλά ουδείς παίρνει στα σοβαρά αυτές τις θεωρίες στον κόσμο των μεγάλων εταιρειών, ούτε και οι κυβερνήσεις.

..Οι κυβερνήσεις, των βιομηχανικών κοινωνιών, πληρώνουν με δημόσιο χρήμα την έρευνα και την ανάπτυξη και παρέχουν, κυρίως μέσω του στρατού, μια κρατικά εγγυημένη αγορά για την παραγωγή άχρηστων αντικειμένων. 

Αυτό το σύστημα δημόσιας επιδότησης και ιδιωτικού κέρδους αποκαλείται "ελεύθερη επιχείρηση" .


...'Επρεπε να αποκατασταθεί η παραδοσιακή δεξιά τάξη πραγμάτων, οι επιχειρήσεις να κυριαρχούν, οι εργαζόμενοι να είναι διαιρεμένοι και αδύναμοι και το βάρος της ανοικοδόμησης να πέσει εξ ολοκλήρου στους ώμους των εργατικών τάξεων και των φτωχών.

...Ο απροκάλυπτος στρατιωτικός έλεγχος δεν είναι πλέον αναγκαίος, καθώς διατίθενται νέοι μηχανισμοί υποταγής, επί παραδείγματι, οι έλεγχοι που ασκούνται μέσω του ΔΝΤ (το οποίο, όπως και η Παγκόσμια Τράπεζα, δανείζει στις φτωχές χώρες χρήματα που του παρέχουν κυρίως οι βιομηχανικές δυνάμεις). 

Ως αντάλλαγμα για τα δάνεια του, το ΔΝΤ επιβάλλει "φιλελευθεροποίση": μια οικονομία ανοιχτή στην ξένη διείσδυση και στον ξένο έλεγχο, απότομες περικοπές στις κοινωνικές υπηρεσίες προς τον γενικό πληθυσμό κ.ο.κ. 

- Αυτά τα μέτρα εδραιώνουν ακόμη περισσότερο την δύναμη των εισοδηματικά ανώτερων τάξεων και των ξένω επενδυτών ( "σταθερότητα")

και ενισχύουν την κλασική δομή του Τρίτου Κόσμου, που αποτελούνται από δύο στρώματα: τους πάμπλουτους ( και μια σχετικά ευημερούσα επαγγελματική τάξη που τους υπηρετεί ) και μια τεράστια μάζα φτωχών και βασανισμένων ανθρώπων" 


NOAM CHOMSKY
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ

Noam Chomsky: "How the World Works"

Τρίτη 5 Νοεμβρίου 2013

Η μετριοφροσύνη της δημοκρατίας

Από τον Θανάση Γιαλκέτση

Η συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Αλμπέρ Καμί (1913-1960) είναι μια αφορμή για να ακούσουμε ξανά τη φωνή του. 
Το ακόλουθο κείμενο του Αλμπέρ Καμί δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 1948 στην εφημερίδα «La Gauche»:
Μερικές φορές σκέφτομαι, αν δεν έχω κάτι καλύτερο, για τη δημοκρατία (στο να κάνω μετρό, φυσικά). Είναι γνωστό ότι υπάρχει σύγχυση στα μυαλά των ανθρώπων σχετικά με αυτή την πολύτιμη έννοια.
Και καθώς μου αρέσει να ξανασυναντιέμαι με τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων, αναζητώ τους ορισμούς που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτοί από αυτόν τον μεγάλο αριθμό. Δεν είναι εύκολο και δεν ισχυρίζομαι ότι το έχω κατορθώσει. Αλλά νομίζω ότι μπορούμε να φτάσουμε σε κάποια ωφέλιμη προσέγγιση. 

Για να είμαι σύντομος, ιδού μία:


Η δημοκρατία είναι η κοινωνική και πολιτική άσκηση της μετριοφροσύνης.  

Πρέπει να την εξηγήσουμε.
Γνωρίζω δύο τύπους αντιδραστικής επιχειρηματολογίας (δεδομένου ότι όλα πρέπει να διευκρινίζονται, ας συμφωνήσουμε να αποκαλούμε αντιδραστική κάθε συμπεριφορά που αποβλέπει στο να αυξάνει γενικά τις οικονομικές και πολιτικές δουλείες που βαραίνουν πάνω στους ανθρώπους). 

Αυτές οι δύο επιχειρηματολογίες κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις, αλλά έχουν το κοινό χαρακτηριστικό να εκφράζουν μιαν απόλυτη βεβαιότητα. 


Η πρώτη έγκειται στο να λένε: 
«Δεν θα μπορέσουν ποτέ να αλλάξουν τους ανθρώπους».  Συμπέρασμα: «Οι πόλεμοι είναι αναπόφευκτοι, η κοινωνική και πολιτική δουλεία είναι μέσα στη φύση των πραγμάτων, ας αφήσουμε τους εκτελεστές να σκοτώνουν και ας καλλιεργήσουμε τον κήπο μας». 

Η άλλη έγκειται στο να λένε: «Μπορούμε να αλλάξουμε τους ανθρώπους"
Αλλά η απελευθέρωσή τους εξαρτάται από τον τάδε παράγοντα και χρειάζεται να δράσουμε με τον δείνα τρόπο για το καλό τους». 


Συμπέρασμα: 
είναι λογικό να καταπιέζουμε: 
1) εκείνους που νομίζουν ότι δεν είναι δυνατή καμία αλλαγή,
2) εκείνους που δεν συμφωνούν γα τον εν λόγω παράγοντα, 
3) εκείνους που, μολονότι συμφωνούν για τον παράγοντα, δεν συμφωνούν για τα μέσα που πρόκειται να τον αλλάξουν, 
4) όλους εκείνους γενικά που θεωρούν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. 

Συνολικά, τα τρία τέταρτα της ανθρωπότητας.
Και στις δύο περιπτώσεις βρισκόμαστε μπροστά σε μια πεισματική απλούστευση του προβλήματος. 
Και στις δύο περιπτώσεις εισάγονται στο κοινωνικό πρόβλημα μια σταθερότητα ή ένας απόλυτος ντετερμινισμός, που δεν μπορούν λογικά να βρεθούν σε αυτό.Και στις δύο περιπτώσεις αισθάνονται ότι κατέχουν αρκετές βεβαιότητες, ώστε να διαμορφώνουν ή να αφήνουν να διαμορφωθεί η Ιστορία με βάση αυτές τις αρχές και ώστε να δικαιολογούν ή να επιδεινώνουν τον ανθρώπινο πόνο. 


Νομίζω ότι αυτά τα πνεύματα, τα τόσο διαφορετικά, των οποίων όμως οι πεποιθήσεις αδιαφορούν εξίσου για τη δυστυχία των άλλων, είναι αξιοθαύμαστα. Αλλά πρέπει τουλάχιστον να τα αποκαλούμε με το όνομά τους και να λέμε τι είναι ικανά και τι δεν είναι ικανά να κάνουν.


Από τη δική μου μεριά, εγώ λέω ότι είναι πνεύματα που κυριαρχούνται από υπεροψία και ότι μπορούν να φτάσουν σε όλα εκτός από την απελευθέρωση του ανθρώπου και από μια πραγματική δημοκρατία. 


Υπάρχει μια φράση που η Σιμόν Βέιλ είχε το θάρρος να γράψει και που, με τη ζωή της και με τον θάνατό της, είχε το δικαίωμα να γράψει: « Ποιος μπορεί να θαυμάζει τον Αλέξανδρο ολόψυχα, αν δεν έχει κατώτερη ψυχή;» Ναι, ποιος μπορεί να μετράει τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του λόγου ή της ισχύος με τα ασύλληπτα βάσανα που αντιπροσωπεύουν, αν δεν έχει μια καρδιά ανίκανη για την πιο απλή συμπάθεια και ένα πνεύμα ξένο προς κάθε έννοια δικαιοσύνης!
Γι’ αυτό νομίζω ότι η δημοκρατία, είτε είναι κοινωνική είτε πολιτική, δεν μπορεί να θεμελιώνεται πάνω σε μια πολιτική φιλοσοφία που αξιώνει να γνωρίζει και να ρυθμίζει τα πάντα. 


Η δημοκρατία δεν είναι το καλύτερο από τα καθεστώτα. Είναι το λιγότερο κακό. Εχουμε δοκιμάσει λίγο όλα τα καθεστώτα και τώρα το γνωρίζουμε. 
Αλλά ένα δημοκρατικό καθεστώς μπορεί να επινοηθεί, να δημιουργηθεί και να υποστηριχθεί μόνον από ανθρώπους που γνωρίζουν ότι δεν τα ξέρουν όλα, που αρνούνται να αποδεχθούν την προλεταριακή συνθήκη και που δεν συμφιλιώνονται ποτέ με τη δυστυχία των άλλων, αλλά ακριβώς αρνούνται να επιδεινώσουν αυτήν τη δυστυχία στο όνομα μιας θεωρίας ή ενός τυφλού μεσσιανισμού.

Ο αντιδραστικός του Παλαιού Καθεστώτος υποστήριζε ότι ο λόγος δεν ρυθμίζει τίποτα. 
Ο αντιδραστικός του νέου καθεστώτος θεωρεί ότι ο λόγος θα ρυθμίζει τα πάντα. 
Ο αληθινός δημοκράτης πιστεύει ότι ο λόγος μπορεί να φωτίζει μεγάλο αριθμό προβλημάτων και ίσως να ρυθμίζει άλλα τόσα. Αλλά δεν πιστεύει ότι ο λόγος βασιλεύει, ως μόνος κυρίαρχος, σε ολόκληρο τον κόσμο. 


Το αποτέλεσμα είναι ότι ο δημοκράτης είναι μετριόφρων. 
Ομολογεί ένα ορισμένο ποσοστό άγνοιας, αναγνωρίζει τον εν μέρει ριψοκίνδυνο χαρακτήρα της προσπάθειάς του και το ότι δεν τα κατέχει όλα. Και, με αφετηρία αυτήν την παραδοχή, αναγνωρίζει ότι χρειάζεται να συμβουλεύεται τους άλλους, να συμπληρώνει εκείνο που δεν γνωρίζει με αυτό που εκείνοι γνωρίζουν. Δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα που να μην του έχει δοθεί από τους άλλους και να μην υπόκειται στη διαρκή συμφωνία τους. Οποια απόφαση και αν κλήθηκε να πάρει, αποδέχεται ότι οι άλλοι, για τους οποίους πάρθηκε αυτή η απόφαση, μπορούν να την κρίνουν διαφορετικά και να του το λένε.
Η αυθεντική δημοκρατία αναφέρεται πάντοτε στη βάση, επειδή υποθέτει ότι σε αυτό το πεδίο καμιά αλήθεια δεν είναι απόλυτη και ότι οι εμπειρίες διαφόρων ανθρώπων, αθροιζόμενες η μια με την άλλη, αντιπροσωπεύουν μια προσέγγιση στην αλήθεια πιο πολύτιμη από μια συνεκτική αλλά εσφαλμένη θεωρία.


Η δημοκρατία δεν υπερασπίζεται μιαν αφηρημένη ιδέα ούτε μια λαμπρή φιλοσοφία. Υπερασπίζεται τους δημοκράτες, πράγμα που σημαίνει ότι ζητάει από αυτούς να αποφασίσουν για τα μέσα που είναι πιο κατάλληλα για να εξασφαλίσουν την άμυνά τους. Κατανοώ καλά ότι μια τόσο συνετή αντίληψη δεν είναι απαλλαγμένη από κινδύνους. Κατανοώ καλά ότι η πλειοψηφία μπορεί να κάνει λάθος την ίδια τη στιγμή που η μειοψηφία βλέπει καθαρά. Γι’ αυτό λέω ότι η δημοκρατία δεν είναι το καλύτερο καθεστώς. 

Χρειάζεται όμως να συγκρίνουμε τους κινδύνους αυτής της αντίληψης με εκείνους που προκύπτουν από μια πολιτική φιλοσοφία η οποία υποτάσσει τα πάντα στις δικές της απαιτήσεις.Στη βάση της εμπειρίας, χρειάζεται να αποδεχθούμε μιαν ελαφρά απώλεια ταχύτητας παρά να αφεθούμε να μας παρασύρει ένας ορμητικός χείμαρρος. 

Εξάλλου, η ίδια η μετριοφροσύνη προϋποθέτει ότι η μειοψηφία μπορεί να εισακουστεί και ότι θα ληφθούν υπόψη οι γνώμες της. Γι’ αυτό λέω ότι η δημοκρατία είναι το λιγότερο κακό καθεστώς. 
Ξεκινώντας από δω, δεν είναι λυμένα όλα τα ζητήματα. Και γι’ αυτό ο συγκεκριμένος ορισμός δεν είναι οριστικός. 
Επιτρέπει όμως να εξετάσουμε υπό ένα ορισμένο φως τα προβλήματα που μας πιέζουν και που η αρχή τους σχετίζεται με την ιδέα της επανάστασης και με την έννοια της βίας. Επιτρέπει όμως να αρνηθούμε στο χρήμα όπως και στην αστυνομία το δικαίωμα να αποκαλούν δημοκρατία αυτό που δεν είναι δημοκρατία.